Chỉ một động tác vội vàng khi thức dậy có thể gây đột quỵ – Vì sao “chậm lại 3 phút” lại quan trọng?

Nguyên tắc “chậm lại 3 phút” là gì?

Khi thời tiết lạnh, số ca đột quỵ nhập viện tăng đáng kể, đặc biệt ở người cao tuổi và bệnh nhân có bệnh nền tim mạch, huyết áp cao, tiểu đường. BSCKII Nguyễn Tiến Dũng, Trung tâm Đột quỵ – Bệnh viện Bạch Mai, nhấn mạnh: “Khi chúng ta đứng dậy quá nhanh trong môi trường lạnh, huyết áp có thể dao động mạnh, gây co thắt mạch máu não và kích hoạt cơn đột quỵ cấp tính.”

Nguyên tắc “chậm lại 3 phút” được xem như “phanh an toàn” cho cơ thể. Khi tỉnh dậy, thay vì bật dậy ngay, hãy nằm yên 3‑5 phút, thực hiện các động tác nhẹ nhàng: vỗ tay, xoa mặt, xoa cổ, hít thở sâu. Sau đó, ngồi dậy từ từ, mặc áo ấm và chỉ ra khỏi phòng.

Những thời điểm khác cần “chậm lại”

Nguyên tắc này không chỉ áp dụng vào buổi sáng mà còn khi ra khỏi phòng tắm, sau giấc ngủ trưa hoặc khi di chuyển từ không gian ấm sang không gian lạnh. Mọi thay đổi nhiệt độ đột ngột đều tiềm ẩn nguy cơ co thắt mạch máu não.

5 nguyên tắc vàng phòng ngừa đột quỵ mùa lạnh

1. Giữ ấm đúng cách: Đội mũ, quàng khăn, mang tất để bảo vệ đầu, cổ, ngực và bàn chân.
2. Kiểm soát huyết áp và bệnh nền: Đo huyết áp thường xuyên, tuân thủ phác đồ điều trị, không tự ý ngừng thuốc.
3. Hạn chế rượu, thuốc lá và muối: Những yếu tố này làm tăng huyết áp và nguy cơ rối loạn nhịp tim.
4. Uống đủ nước ấm: Đặc biệt vào mùa đông, tránh tình trạng máu cô đặc.
5. Tập thể dục nhẹ nhàng trong nhà: Tránh vận động mạnh khi thời tiết còn sương muối hoặc rất lạnh.

Theo WHO (2023), tỉ lệ đột quỵ tăng trung bình 12‑15% trong các tháng mùa đông ở các quốc gia có khí hậu lạnh. Vì vậy, “thời gian là não” – mỗi phút chờ đợi có thể cứu sống hàng triệu tế bào não.

Khi gặp dấu hiệu như méo miệng, yếu liệt tay chân, nói ngọng hoặc đau đầu dữ dội, hãy gọi cấp cứu ngay và đưa bệnh nhân tới cơ sở y tế có khả năng can thiệp nhanh.

Tránh các biện pháp không có bằng chứng như chích máu đầu ngón tay, cạo gió hay uống nước chanh. Những hành động này không chỉ vô dụng mà còn làm lãng phí thời gian vàng để cứu sống.

Hãy áp dụng nguyên tắc “chậm lại 3 phút” ngay hôm nay và chia sẻ kinh nghiệm của bạn với cộng đồng để cùng giảm nguy cơ đột quỵ trong mùa lạnh.

Đọc thêm: Cách bảo vệ tim trong mùa đông