Nội dung chính
Đột quỵ thường xảy ra vào nửa đêm và rạng sáng do biến đổi sinh lý. Để bảo vệ mạch máu não, hãy tuyệt đối tuân thủ “5 không” sau đây trước khi đi ngủ.
Theo thống kê của Bộ Y tế, khoảng 45% các ca đột quỵ xảy ra trong khoảng thời gian từ 00:00 đến 04:00 sáng, khi huyết áp dao động và máu trở nên đặc hơn. Nguy cơ càng cao đối với người trung niên, người cao tuổi và những người có bệnh nền như cao huyết áp, tiểu đường.
5 điều không nên làm trước khi đi ngủ để phòng tránh đột quỵ
1. Không ăn quá no, đặc biệt là thực phẩm nhiều dầu mỡ và muối
Ăn tối quá no, đặc biệt là các món chiên rán, đồ ăn nhanh, sẽ làm tăng huyết áp và độ nhớt của máu. Theo Tổ chức Tim Mạch Thế giới (WHA), giảm lượng muối tiêu thụ xuống dưới 5g/ngày có thể giảm nguy cơ đột quỵ tới 30%.
Lời khuyên: Chọn bữa tối nhẹ nhàng, ưu tiên rau xanh, trái cây hoặc protein gà, cá nướng. Nếu cảm thấy đói, ăn một quả chuối hoặc một nắm hạt hạnh nhân.
2. Không vận động mạnh hoặc tập thể dục cường độ cao trước khi ngủ
Việc tập luyện mạnh vào buổi tối khiến nhịp tim tăng, huyết áp vọt lên và làm giảm chất lượng giấc ngủ sâu. Nghiên cứu của Đại học Harvard cho thấy người tập thể dục nhẹ (đi bộ, yoga) trước khi ngủ giảm nguy cơ tăng huyết áp tới 20%.
Lời khuyên: Chỉ nên đi dạo nhẹ 15‑20 phút hoặc thực hiện các động tác kéo giãn (stretching) để giúp lưu thông máu và thư giãn cơ thể.
3. Không hút thuốc lá và không uống rượu bia trước giờ ngủ
Thuốc lá làm co thắt mạch máu, rượu bia gây máu đặc và biến động huyết áp. Khi kết hợp cả hai, nguy cơ hình thành huyết khối tăng gấp đôi so với người không hút thuốc, không uống rượu.
Lời khuyên: Tránh hoàn toàn thuốc lá và đồ uống có cồn ít nhất 2‑3 giờ trước khi lên giường.
4. Không tự ý dừng thuốc huyết áp hoặc lạm dụng thuốc ngủ
Ngừng thuốc huyết áp đột ngột có thể khiến huyết áp tăng vọt vào ban đêm, gây vỡ mạch não. Ngược lại, dùng thuốc ngủ quá liều có thể ức chế hô hấp và ảnh hưởng tới nhịp tim.
Lời khuyên: Tuân thủ đúng liều lượng và thời gian dùng thuốc theo chỉ định bác sĩ. Nếu gặp khó khăn về giấc ngủ, hãy tham khảo ý kiến chuyên gia thay vì tự ý dùng thuốc.
5. Không để cảm xúc căng thẳng mạnh và tránh thức khuya
Căng thẳng, lo âu vào buổi tối kích hoạt hormone cortisol, gây co mạch và tăng huyết áp. Thức khuya làm rối loạn đồng hồ sinh học, giảm khả năng phục hồi của tim mạch.
Lời khuyên: Thực hành thở sâu, đọc sách nhẹ hoặc nghe nhạc thư giãn ít nhất 30 phút trước khi ngủ. Đặt giờ ngủ cố định, tránh dùng điện thoại hoặc xem tin tức gây kích động.
Thời điểm dễ xảy ra biến cố sức khỏe
BSCKII Nguyễn Tiến Dũng – Phó Giám đốc Trung tâm Đột quỵ Bệnh viện Bạch Mai nhấn mạnh ba mốc nguy hiểm: sáng sớm khi vừa thức dậy, khi đi vệ sinh đêm và khi tắm rửa muộn vào ban đêm. Đối với người cao tuổi, chuyển đổi nhiệt độ nhanh và không mặc đủ ấm có thể gây co mạch đột ngột.
5 nguyên tắc “vàng” để phòng ngừa đột quỵ từ chuyên gia
Giữ ấm cơ thể đúng cách: Mặc áo khoác, mũ, khăn quàng cổ và đeo khẩu trang khi ra ngoài, nhất là trong thời tiết lạnh.
Nguyên tắc “chậm lại 3 phút”: Khi thức dậy, nằm lại trên giường 3‑5 phút, thực hiện nhẹ nhàng các động tác cử động tay, chân, xoa mặt trước khi đứng dậy.
Kiểm soát huyết áp và bệnh lý nền: Theo dõi huyết áp tại nhà ít nhất 2 lần mỗi tuần, tuân thủ đầy đủ liều thuốc điều trị cao huyết áp, tiểu đường, bệnh tim.
Chế độ dinh dưỡng và sinh hoạt khoa học:
- Hạn chế rượu bia và thuốc lá.
- Giảm lượng muối, ưu tiên thực phẩm giàu kali (chuối, khoai lang).
- Uống nước ấm, tránh đồ ăn quá lạnh.
- Tập thể dục nhẹ nhàng trong nhà (yoga, đi bộ nội bộ) thay vì ra ngoài khi sương muối dày đặc.
Dấu hiệu nhận diện đột quỵ nhanh (FAST)
| F (Face): Mặt lệch, một bên hạ xuống khi cười? A (Arm): Tay, chân yếu, không nâng lên được? S (Speech): Nói lắp, không rõ ý? T (Time): Nếu xuất hiện bất kỳ dấu hiệu nào, gọi cấp cứu 115 ngay lập tức. |
