Nội dung chính
Khí cười (nitrous oxide) không chỉ là “bóng bay vui vẻ” mà còn có thể biến thành một chất gây nghiện nguy hiểm, đặc biệt ở thanh thiếu niên.
Vào ngày 12‑1, tại tọa đàm “Bóng cười – nước mắt sau những cuộc vui”, bác sĩ Lê Thị Phương Thảo – Chuyên gia Viện Sức khỏe Tâm thần, Bệnh viện Bạch Mai, đã chia sẻ một ca bệnh gây chú ý: một nữ sinh 20 tuổi phải mang theo bình khí N2O mỗi khi đi khám vì không kiểm soát được cơn thèm.
Quá trình nghiện và dấu hiệu cảnh báo
Thí nghiệm cho thấy bệnh nhân đã bắt đầu tiếp xúc với khí cười từ thời trung học cơ sở, chỉ thử vài lần trong các buổi tụ họp. Khi lên trung học phổ thông, tần suất tăng lên do ảnh hưởng của nhóm bạn, và đến đại học cô đã tự mua bình mini để sử dụng riêng.
Ban đầu chỉ dùng 1‑2 quả mỗi lần, nhưng dần dần tăng lên 10‑20 quả/ngày. Khi các bình nhỏ không còn đủ, cô chuyển sang dùng bình khí lớn và giấu các bình mini trong balo để tránh phát hiện.
Gia đình chỉ phát hiện khi vô tình thấy một bình khí lạ trong phòng và nhận thấy các biểu hiện rối loạn tâm thần: tê bì tay chân, trầm cảm và lo âu. Bệnh nhân đã lệ thuộc khí cười trong 6‑7 năm trước khi nhập viện.
Ảnh hưởng của nitrous oxide tới hệ thần kinh
Khí N2O là một chất gây hưng phấn ngắn hạn, tác động trực tiếp lên não và tủy sống, tạo cảm giác cười không kiểm soát trong vài phút. Tuy nhiên, việc sử dụng lặp đi lặp lại có thể gây tổn thương não, tủy sống, dẫn đến tê bì tay chân, yếu liệt, suy giảm trí nhớ và thậm chí tử vong do ngạt oxy.
Theo WHO, năm 2023 có hơn 300.000 ca ngộ độc nitrous oxide trên toàn cầu, trong đó 15% là thanh thiếu niên. Các nghiên cứu của Đại học Y Hà Nội (2022) cho thấy người dùng hơn 10 quả trong một lần có nguy cơ cao bị ngộ độc nặng, gây rối loạn tim mạch và hô hấp.
Quy trình điều trị và kết quả
Bác sĩ Thảo cho biết bệnh nhân đã được điều trị tại Viện Sức khỏe Tâm thần bằng kết hợp thuốc giảm phụ thuộc, trị liệu tâm lý và can thiệp kích thích từ trường xuyên sọ. Sau 6 tháng, với sự hỗ trợ chặt chẽ từ gia đình, cô đã ngừng hoàn toàn việc hít khí cười, cảm giác thèm giảm đáng kể và đang được theo dõi định kỳ.
Tiến sĩ Lê Thị Thu Hà, Trưởng phòng Rối loạn Sử dụng Chất và Hành vi, nhấn mạnh rằng đa số bệnh nhân nhập viện trong tình trạng nặng, cần một quá trình điều trị kéo dài và sự giám sát liên tục.
“Tại Việt Nam đã ghi nhận nhiều ca tử vong ngay sau khi sử dụng khí cười tại các quán bar, club do ngạt hoặc rối loạn hô hấp cấp,” bác sĩ Hà lưu ý.
Biện pháp phòng ngừa cho phụ huynh và cộng đồng
Do bình khí cười có kích thước nhỏ, dễ giấu, phụ huynh cần chú ý các dấu hiệu bất thường như thay đổi hành vi, giảm điểm học tập, hoặc xuất hiện các triệu chứng thần kinh. Giáo viên và nhân viên y tế cũng nên nâng cao nhận thức, tạo môi trường giao tiếp cởi mở để trẻ có thể chia sẻ vấn đề.
Việc giáo dục về nguy cơ nghiện chất, cung cấp thông tin chính xác và hỗ trợ can thiệp sớm là chìa khóa giảm thiểu các trường hợp nghiện khí cười trong cộng đồng.
