Nội dung chính
Giới thiệu
Bệnh không lây nhiễm như tim mạch, tiểu đường, ung thư và COPD đang chiếm hơn 70% tổng số ca tử vong toàn cầu (WHO, 2023). Ở Việt Nam, con số này đang tăng nhanh, tạo áp lực lớn lên hệ thống y tế và chất lượng cuộc sống. Thay đổi một vài thói quen hằng ngày có thể giảm đáng kể rủi ro mắc các bệnh này.
Nguyên nhân chính gây bệnh không lây nhiễm
Thói quen sinh hoạt
Theo báo cáo của Sở Y tế Đồng Nai, năm 2025 tỉnh ghi nhận hơn 168,600 trường hợp tăng huyết áp và gần 40,000 bệnh nhân tiểu đường đang được quản lý. Những con số này phản ánh tác động của các yếu tố nguy cơ sau:
- Hút thuốc lá và tiêu thụ rượu bia quá mức
- Chế độ ăn nhiều muối, đường và chất béo bão hòa
- Ít vận động, thừa cân, béo phì
- Stress kéo dài và thiếu ngủ
Thói quen dinh dưỡng lành mạnh
Để giảm nguy cơ, các chuyên gia khuyến cáo:
- Ăn đa dạng thực phẩm: tăng cường rau xanh, trái cây tươi, ngũ cốc nguyên hạt.
- Hạn chế muối – không vượt quá 5 g/ngày (khoảng một thìa cà phê).
- Giảm đường và chất béo bão hòa, tránh thực phẩm chế biến sẵn.
Ví dụ, một nghiên cứu của Đại học Y Hà Nội (2022) cho thấy người tiêu thụ trong 30 ngày lượng muối dưới 5 g/ngày giảm huyết áp trung bình 4 mmHg so với nhóm kiểm soát.
Hoạt động thể chất – ít nhất 150 phút/tuần
WHO đề xuất mỗi người trưởng thành thực hiện 150‑300 phút hoạt động vừa phải mỗi tuần, chẳng hạn:
- Đi bộ nhanh 30 phút, 5 ngày/tuần.
- Đạp xe, bơi lội hoặc tập aerobic.
Hoạt động đều đặn không chỉ giúp kiểm soát cân nặng mà còn cải thiện huyết áp, đường huyết, mỡ máu và giảm căng thẳng tinh thần.
Ngừng hút thuốc và hạn chế rượu
Hút thuốc là nguyên nhân hàng đầu gây ung thư phổi và COPD; rượu bia nếu tiêu thụ thường xuyên làm tăng nguy cơ xơ gan, ung thư gan và tăng huyết áp. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (2021), người bỏ thuốc lá có thể giảm nguy cơ tử vong sớm lên tới 30% chỉ trong 5 năm.
Quản lý stress và khám sức khỏe định kỳ
Áp lực công việc và cuộc sống kéo dài có thể dẫn tới trầm cảm và rối loạn lo âu, làm tăng nguy cơ các bệnh không lây nhiễm. Đề xuất:
- Ngủ đủ 7‑8 giờ/đêm.
- Tham gia hoạt động thư giãn: yoga, thiền, đi dạo trong thiên nhiên.
- Kiểm tra sức khỏe 6‑12 tháng một lần – đo huyết áp, xét nghiệm đường huyết và lipid máu.
Phát hiện sớm cho phép can thiệp kịp thời, giảm biến chứng và nâng cao chất lượng cuộc sống.
Kết luận – Hành động ngay hôm nay
Việc thay đổi những thói quen nhỏ – ăn uống hợp lý, vận động đều đặn, bỏ thuốc và kiểm soát stress – không chỉ giảm nguy cơ mắc các bệnh không lây nhiễm mà còn mang lại một cuộc sống năng động, khỏe mạnh hơn. Hãy bắt đầu ngay từ hôm nay, lên kế hoạch cho bữa ăn lành mạnh, đặt lịch tập thể dục và lên lịch khám sức khỏe định kỳ. Liên hệ chuyên gia để được tư vấn cá nhân hoá.
